ریسک وابستگی کامل به اینستاگرام برای کسبوکار؛ چرا نباید فقط به یک کانال متکی باشیم؟
برای بسیاری از کسبوکارها، اینستاگرام فقط یک شبکه اجتماعی نیست؛ تبدیل به محل معرفی محصولات، دریافت سفارش، پاسخگویی به مشتری، انتشار محتوا و حتی اصلیترین کانال فروش شده است. این مدل در شرایط عادی میتواند نتیجه خوبی داشته باشد، اما وقتی تمام فعالیت دیجیتال یک کسبوکار به اینستاگرام وابسته باشد، ریسک قابلتوجهی ایجاد میشود.
وابستگی به اینستاگرام یعنی اگر دسترسی به پیج، اینترنت، قابلیتهای پلتفرم یا حتی رفتار الگوریتم تغییر کند، بخشی از مسیر بازاریابی، فروش آنلاین و ارتباط با مشتری نیز تحت تأثیر قرار بگیرد.
به همین دلیل، مسئله اصلی حذف اینستاگرام نیست؛ مسئله این است که اینستاگرام نباید تنها دارایی دیجیتال و تنها کانال فروش کسبوکار باشد.
در این مقاله بررسی میکنیم ریسک وابستگی به اینستاگرام برای کسبوکار چیست، چرا فروش فقط از طریق اینستاگرام خطرناک است و چگونه میتوان یک استراتژی دیجیتال مقاومتر ایجاد کرد.
وابستگی به اینستاگرام دقیقاً یعنی چه؟
وقتی یک کسبوکار برای بیشتر فعالیتهای خود فقط از اینستاگرام استفاده میکند، بهتدریج یک وابستگی جدی شکل میگیرد.
برای مثال ممکن است:
-
معرفی محصول فقط در اینستاگرام انجام شود.
-
تمام سفارشها از طریق دایرکت دریافت شوند.
-
شماره تماس و اطلاعات کسبوکار فقط در بیو قرار داشته باشد.
-
محتوای آموزشی و تبلیغاتی فقط در اینستاگرام منتشر شود.
-
مشتریان از طریق پیج با برند آشنا شوند.
-
هیچ سایت مستقلی برای کسبوکار وجود نداشته باشد.
-
اطلاعات مشتریان در یک سیستم مستقل ذخیره نشود.
-
فروش آنلاین کاملاً به عملکرد پیج وابسته باشد.
در این شرایط، اینستاگرام از یک کانال بازاریابی به زیرساخت اصلی کسبوکار تبدیل شده است.
مشکل دقیقاً از همینجا شروع میشود.
چرا وابستگی کامل به اینستاگرام خطرناک است؟
اینستاگرام یک پلتفرم متعلق به کسبوکار شما نیست. شما میتوانید در آن صفحه بسازید، محتوا منتشر کنید و مخاطب جذب کنید، اما کنترل کامل زیرساخت، الگوریتم و سیاستهای آن را در اختیار ندارید.
این موضوع باعث میشود ریسک وابستگی به اینستاگرام برای کسبوکارها جدی باشد.
۱. ریسک اختلال و محدودیت دسترسی
یکی از مهمترین مشکلات برای کسبوکارهای ایرانی، تغییر شرایط دسترسی به پلتفرمهای خارجی است.
اگر دسترسی کاربران به اینستاگرام دچار اختلال شود، کسبوکاری که تمام ارتباطات خود را از طریق اینستاگرام انجام میدهد، ممکن است با کاهش ناگهانی تماس، سفارش و تعامل مواجه شود.
در چنین شرایطی حتی اگر محصول، تیم فروش و موجودی کاملاً آماده باشند، کانال ارتباطی با مشتری دچار مشکل شده است.
به همین دلیل فروش وابسته به اینستاگرام ریسک بیشتری نسبت به یک مدل چندکاناله دارد.
۲. تغییر الگوریتم اینستاگرام
حتی زمانی که هیچ اختلالی در دسترسی وجود ندارد، الگوریتم اینستاگرام میتواند نحوه نمایش محتوا را تغییر دهد.
ممکن است یک پیج در یک دوره:
-
بازدید بالایی داشته باشد.
-
ریلزهای زیادی وارد اکسپلور شوند.
-
تعامل خوبی دریافت کند.
-
دایرکتهای بیشتری بگیرد.
اما در دورهای دیگر، همان میزان تولید محتوا لزوماً همان نتیجه را ایجاد نکند.
بنابراین اگر استراتژی بازاریابی دیجیتال کسبوکار فقط بر اساس بازدید اینستاگرام ساخته شده باشد، تغییر الگوریتم میتواند روی فروش اثر بگذارد.
۳. از دست رفتن دسترسی به پیج
یکی دیگر از ریسکهای مهم، از دست رفتن دسترسی به حساب کاربری است.
مشکلاتی مانند:
-
فراموشی اطلاعات ورود
-
هک شدن حساب
-
محدود شدن حساب
-
مشکلات امنیتی
-
از دست رفتن دسترسی ادمین
میتوانند فعالیت یک کسبوکار را مختل کنند.
برای کسبوکاری که سالها روی پیج خود مخاطب جمع کرده، از دست دادن دسترسی فقط به معنی از دست دادن یک صفحه اجتماعی نیست؛ بلکه ممکن است به معنی از دست رفتن بخشی از سرمایه دیجیتال برند باشد.
۴. فالوور با مشتری واقعی تفاوت دارد
یکی از اشتباهات رایج این است که تعداد فالوور را معادل دارایی کسبوکار بدانیم.
مثلاً یک پیج ممکن است ۱۰۰ هزار فالوور داشته باشد، اما اگر ارتباط مستقیمی با این مخاطبان وجود نداشته باشد، همه آنها الزاماً دارایی قابلکنترل کسبوکار نیستند.
فالوور در یک پلتفرم قرار دارد و میزان دسترسی به آن به عوامل مختلفی وابسته است.
در مقابل، اطلاعاتی مانند:
-
شماره تماس مشتری
-
اطلاعات سفارش
-
سوابق خرید
-
لیست مشتریان
-
اطلاعات رضایت مشتری
-
بانک اطلاعاتی کسبوکار
میتوانند در یک سیستم مستقل مدیریت شوند.
به همین دلیل ساخت بانک اطلاعات مشتریان یکی از اقدامات مهم برای کاهش وابستگی به شبکههای اجتماعی است.
۵. دایرکت همیشه بهترین سیستم فروش نیست
بسیاری از کسبوکارها تمام فرآیند فروش خود را در دایرکت انجام میدهند.
مشتری سؤال میپرسد، فروشنده جواب میدهد، قیمت اعلام میشود و سفارش ثبت میشود.
این روش برای تعداد محدودی سفارش میتواند قابل استفاده باشد؛ اما با افزایش تعداد مشتریان، مشکلات بیشتری ایجاد میکند.
برای مثال:
-
پیگیری سفارشها سختتر میشود.
-
پیامها ممکن است بین گفتگوهای دیگر گم شوند.
-
پاسخگویی زمان بیشتری میگیرد.
-
مدیریت مشتریان دشوارتر میشود.
-
گزارشگیری فروش محدود میشود.
به همین دلیل بهتر است اینستاگرام دروازه ورود مشتری باشد، نه تمام سیستم فروش.
سایت چه نقشی در کاهش وابستگی به اینستاگرام دارد؟
داشتن سایت به معنی کنار گذاشتن اینستاگرام نیست.
اتفاقاً یک استراتژی بهتر میتواند ترکیبی از سایت، اینستاگرام، موتورهای جستجو، پیامک، تماس تلفنی و سایر کانالهای ارتباطی باشد.
در این مدل، هر کانال وظیفه مشخصی دارد.
اینستاگرام میتواند برای:
-
آگاهی از برند
-
تولید محتوا
-
ریلز
-
تعامل
-
معرفی محصولات
-
جذب مخاطب
استفاده شود.
سایت میتواند برای:
-
معرفی رسمی برند
-
ارائه اطلاعات محصولات
-
جذب ورودی از گوگل
-
ثبت سفارش
-
دریافت سرنخ فروش
-
پاسخ به سوالات مشتری
-
ارائه اطلاعات تماس
-
انتشار محتوای تخصصی
به کار برود.
در نتیجه اگر یک کانال دچار مشکل شود، کل سیستم کسبوکار از کار نمیافتد.
چرا سئو میتواند وابستگی به اینستاگرام را کاهش دهد؟
یکی از مزیتهای مهم داشتن سایت، امکان سرمایهگذاری روی سئو سایت است.
محتوای سئو شده میتواند برای عبارتهایی که کاربران در گوگل جستجو میکنند، ورودی ایجاد کند.
برای مثال کسبوکاری که فقط در اینستاگرام فعالیت میکند، بخش زیادی از مخاطبان خود را از داخل همان پلتفرم دریافت میکند.
اما کسبوکاری که سایت دارد، میتواند روی کلمات کلیدی مرتبط با محصولات و خدمات خود نیز کار کند.
این یعنی جذب مشتری از گوگل میتواند در کنار جذب مشتری از اینستاگرام قرار بگیرد.
در بلندمدت، داشتن چند منبع ورودی باعث میشود کسبوکار کمتر به عملکرد یک پلتفرم وابسته باشد.
