CRM آماده برای اکثر تیمها کافی است؛ اختصاصی وقتی فرآیند فروش شما غیر استاندارد و حیاتی است.
نویسنده
تیپرینو
تاریخمطالعه
9 دقیقه
CRM آماده یا CRM اختصاصی؟ کدام برای کسبوکار شما مناسبتر است؟
وقتی تعداد مشتریان و سرنخهای یک کسبوکار بیشتر میشود، نگهداشتن اطلاعات در فایلهای اکسل، پیامرسانها و یادداشتهای پراکنده خیلی زود دردسرساز میشود.
اینجاست که CRM وارد ماجرا میشود.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
CRM آماده بخریم یا یک CRM اختصاصی برای کسبوکار خودمان بسازیم؟
جواب این سؤال بیشتر از اینکه به «بهتر بودن» یک گزینه مربوط باشد، به اندازه کسبوکار، فرآیند فروش، بودجه، تیم و میزان پیچیدگی نیازهای شما بستگی دارد.
CRM آماده چیست؟
CRM آماده نرمافزاری است که از قبل برای مدیریت ارتباط با مشتری طراحی شده و مجموعهای از امکانات عمومی را در اختیار کسبوکار قرار میدهد.
معمولاً امکاناتی مانند:
ثبت اطلاعات مشتری
مدیریت سرنخها
پیگیری فروش
ثبت تماسها و تعاملات
مدیریت فرصتهای فروش
یادآوری فعالیتها
گزارشگیری
مدیریت کاربران
در چنین سیستمهایی وجود دارد.
مزیت اصلی CRM آماده این است که لازم نیست همهچیز را از صفر طراحی کنید.
CRM اختصاصی چیست؟
CRM اختصاصی بر اساس فرآیندهای مشخص یک کسبوکار طراحی و توسعه داده میشود.
یعنی به جای اینکه شرکت خودش را با ساختار نرمافزار هماهنگ کند، نرمافزار تا حد زیادی با فرآیند شرکت هماهنگ میشود.
برای مثال ممکن است یک مجموعه به این موارد نیاز داشته باشد:
فرآیند فروش چندمرحلهای خاص
محاسبه قیمت با فرمول اختصاصی
اتصال به نرمافزار حسابداری
اتصال به سایت
پنل اختصاصی مشتری
سیستم تیکتینگ خاص
گردش کار اختصاصی
سطح دسترسی متفاوت برای واحدهای مختلف
در چنین شرایطی، CRM اختصاصی میتواند انعطاف بیشتری ایجاد کند.
تفاوت CRM آماده و اختصاصی در یک نگاه
معیار
CRM آماده
CRM اختصاصی
راهاندازی
سریعتر
زمانبرتر
هزینه شروع
معمولاً کمتر
معمولاً بیشتر
امکانات اولیه
آماده
باید طراحی و توسعه شود
انعطافپذیری
وابسته به سیستم
بسیار بالا
شخصیسازی
محدود یا وابسته به امکانات
متناسب با نیاز
نگهداری
معمولاً سادهتر
نیازمند تیم یا پشتیبانی تخصصی
توسعه آینده
وابسته به محصول
قابل کنترلتر
مناسب برای
بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط
فرآیندهای خاص و پیچیده
این جدول یک مقایسه کلی است و هزینه و امکانات واقعی هر پروژه میتواند متفاوت باشد.
چه زمانی CRM آماده انتخاب بهتری است؟
اگر کسبوکار شما هنوز فرآیندهای خیلی پیچیدهای ندارد، معمولاً بهتر است ابتدا سراغ یک CRM آماده بروید.
برای مثال اگر هدف اصلی شما این است که:
اطلاعات مشتریان متمرکز شود،
سرنخها فراموش نشوند،
تیم فروش وظایف خود را پیگیری کند،
وضعیت فرصتهای فروش مشخص باشد،
گزارشهای پایه داشته باشید،
یک CRM آماده میتواند نیاز شما را برطرف کند.
در چنین شرایطی، ساخت یک نرمافزار اختصاصی ممکن است هزینه و زمان بیشتری ایجاد کند، بدون اینکه ارزش متناسبی به کسبوکار اضافه کند.
چه زمانی CRM اختصاصی منطقی میشود؟
وقتی فرآیندهای کسبوکار شما با ابزارهای عمومی بهخوبی قابل مدیریت نیستند، موضوع تغییر میکند.
مثلاً اگر تیم فروش شما مجبور است برای هر مشتری چند سیستم مختلف را همزمان استفاده کند، یا فرآیندهای داخلی کاملاً متفاوتی دارید، طراحی اختصاصی میتواند ارزش بررسی داشته باشد.
نشانههای مهم عبارتاند از:
فرآیند فروش پیچیده
تعداد زیاد کاربران
گردش کار اختصاصی
نیاز به اتصال چند سیستم
اطلاعات و سطح دسترسی پیچیده
نیازهای گزارشگیری خاص
فرآیند خدمات پس از فروش متفاوت
نیاز به پنل اختصاصی مشتری
بزرگترین اشتباه؛ ساخت CRM قبل از شناخت فرآیند
یکی از اشتباهات رایج این است که یک کسبوکار میگوید:
«CRM اختصاصی میخواهم»
اما هنوز دقیقاً نمیداند فرآیند فروشش چگونه کار میکند.
قبل از توسعه نرمافزار باید مشخص شود:
سرنخ از کجا وارد میشود؟
چه کسی آن را پیگیری میکند؟
چه زمانی تبدیل به مشتری میشود؟
بعد از فروش چه اتفاقی میافتد؟
چه اطلاعاتی باید ثبت شود؟
چه گزارشهایی برای مدیریت لازم است؟
اگر این فرآیند مشخص نباشد، ممکن است نرمافزاری ساخته شود که فقط یک ظاهر اختصاصی دارد اما مشکل اصلی کسبوکار را حل نمیکند.
CRM نباید فقط دفترچه تلفن دیجیتال باشد
گاهی CRM خریداری میشود اما تیم همچنان اطلاعات مشتریان را در جاهای مختلف نگهداری میکند.
در این حالت، مشکل نرمافزار نیست؛ مشکل فرآیند استفاده از آن است.
یک CRM خوب باید کمک کند اطلاعات مشتری در طول مسیر قابل پیگیری باشد:
وقتی اطلاعات در هر مرحله به شکل منظم ثبت شود، مدیریت مشتری بسیار سادهتر میشود.
CRM آماده چقدر قابل شخصیسازی است؟
این موضوع به خود CRM بستگی دارد.
بعضی سیستمها امکان تغییر مواردی مانند:
فیلدهای مشتری
مراحل فروش
فرمها
گزارشها
گردش کار
سطح دسترسی
اتوماسیون
را فراهم میکنند.
بنابراین قبل از اینکه به سراغ توسعه اختصاصی بروید، بهتر است ببینید آیا یک CRM آماده با امکانات شخصیسازی میتواند نیازهای شما را پوشش دهد یا خیر.
گاهی یک سیستم آماده با تنظیمات مناسب میتواند بخش زیادی از نیازهای یک کسبوکار را حل کند.
هزینه CRM اختصاصی فقط هزینه ساخت نیست
وقتی درباره قیمت CRM اختصاصی صحبت میکنیم، نباید فقط هزینه برنامهنویسی را در نظر بگیریم.
موارد دیگری نیز وجود دارند:
تحلیل فرآیند
طراحی UI و UX
برنامهنویسی
تست
سرور و زیرساخت
امنیت
پشتیبانی
رفع خطا
توسعه نسخههای بعدی
آموزش کاربران
به همین دلیل، CRM اختصاصی یک پروژه نرمافزاری است، نه صرفاً خرید یک برنامه.
CRM آماده هم هزینههای خودش را دارد
در CRM آماده ممکن است هزینهها شامل مواردی مثل:
اشتراک ماهانه یا سالانه
تعداد کاربران
امکانات پیشرفته
فضای ذخیرهسازی
اتصال به ابزارهای دیگر
خدمات پشتیبانی
باشد.
بنابراین مقایسه درست این نیست که:
CRM آماده ارزان است و CRM اختصاصی گران.
باید هزینه کل مالکیت و ارزش ایجادشده را در یک بازه زمانی مشخص مقایسه کرد.
امنیت اطلاعات را فراموش نکنید
CRM محل نگهداری اطلاعات ارزشمند کسبوکار است.
اطلاعات مشتریان، سوابق ارتباط، قراردادها، سفارشها و دادههای فروش ممکن است در آن ذخیره شوند.
پس هنگام انتخاب هر دو مدل باید مواردی مانند:
مدیریت دسترسی کاربران
پشتیبانگیری
امنیت حسابها
سطح دسترسی
نگهداری اطلاعات
سیاستهای خروج و انتقال داده
بررسی شوند.
در CRM اختصاصی، مسئولیت بیشتری برای طراحی و نگهداری صحیح این بخشها وجود دارد.
اتصال CRM به سایر سیستمها
یکی از دلایل مهم رفتن کسبوکارها به سمت CRM اختصاصی، نیاز به اتصال سیستمهاست.
برای مثال:
سایت → CRM → حسابداری → پیامک → پشتیبانی
اگر اطلاعات بین این سیستمها به شکل خودکار جابهجا شود، بسیاری از ورودهای دستی و دوبارهکاریها کاهش پیدا میکنند.
اما اگر CRM آماده API و اتصالهای موردنیاز را ارائه کند، ممکن است اصلاً نیازی به ساخت سیستم اختصاصی نباشد.
برای کسبوکار کوچک چه انتخابی منطقیتر است؟
اگر تیم شما کوچک است و فرآیند فروش نسبتاً سادهای دارید، معمولاً CRM آماده نقطه شروع منطقیتری است.
بهخصوص اگر هنوز دقیقاً نمیدانید در آینده چه امکاناتی نیاز خواهید داشت.
میتوانید ابتدا فرآیند را با یک سیستم آماده اجرا کنید، مشکلات را شناسایی کنید و بعد تصمیم بگیرید آیا واقعاً به توسعه اختصاصی نیاز دارید یا نه.
برای کسبوکار در حال رشد چطور؟
برای یک کسبوکار در حال رشد، قابلیت توسعه اهمیت زیادی دارد.
ممکن است امروز فقط به مدیریت سرنخ نیاز داشته باشید، اما در آینده:
تیم فروش بزرگتر شود،
کانالهای جذب مشتری بیشتر شوند،
خدمات پس از فروش اضافه شود،
پنل مشتری نیاز داشته باشید،
اتصال به سیستمهای دیگر ضروری شود.
در چنین شرایطی، انتخاب CRM باید با نگاه چند ساله انجام شود، نه فقط نیاز امروز.
یک راه میانی هم وجود دارد
لازم نیست حتماً از همان روز اول CRM اختصاصی بسازید.
یک مسیر منطقی میتواند این باشد:
مرحله اول
استفاده از CRM آماده و استاندارد کردن فرآیند فروش.
مرحله دوم
شخصیسازی امکاناتی که بیشتر استفاده میشوند.
مرحله سوم
اتصال CRM به سایت و ابزارهای دیگر.
مرحله چهارم
اگر محدودیتهای سیستم آماده واقعاً مانع رشد شدند، توسعه بخشهای اختصاصی.
این رویکرد میتواند ریسک سرمایهگذاری اولیه را کاهش دهد.
قبل از انتخاب CRM این سؤالها را جواب دهید
چند کاربر قرار است از سیستم استفاده کنند؟
چند مشتری یا سرنخ دارید؟
فرآیند فروش چند مرحله دارد؟
چه اطلاعاتی باید درباره مشتری ثبت شود؟
چه گزارشهایی لازم دارید؟
CRM باید به چه سیستمهایی متصل شود؟
آیا پنل اختصاصی مشتری نیاز دارید؟
چه سطح دسترسیهایی لازم است؟
بودجه اولیه چقدر است؟
طی دو یا سه سال آینده چه تغییراتی در فرآیند فروش خواهید داشت؟
اگر پاسخ این سؤالها روشن باشد، انتخاب بین CRM آماده و اختصاصی بسیار سادهتر میشود.
اشتباهات رایج در انتخاب CRM
انتخاب بر اساس تعداد امکانات
امکانات زیاد همیشه به معنی مناسب بودن CRM نیست.
خرید سیستم بدون آموزش تیم
اگر کاربران فرآیند استفاده را ندانند، حتی بهترین CRM هم بلااستفاده میماند.
ساخت CRM بدون تحلیل
توسعه نرمافزار بدون شناخت فرآیند میتواند هزینه زیادی ایجاد کند.
نادیده گرفتن انتقال اطلاعات
اگر امکان خروج و انتقال دادهها محدود باشد، وابستگی به یک سیستم میتواند مشکلساز شود.
توجه نکردن به توسعه آینده
سیستمی که امروز مناسب است، ممکن است با رشد کسبوکار محدودکننده شود.
سؤالات متداول
CRM آماده بهتر است یا اختصاصی؟
هیچ پاسخ یکسانی وجود ندارد. برای نیازهای عمومی، CRM آماده معمولاً انتخاب سادهتری است؛ برای فرآیندهای پیچیده و خاص، CRM اختصاصی میتواند ارزش بیشتری داشته باشد.
آیا CRM اختصاصی برای هر کسبوکاری لازم است؟
خیر. بسیاری از کسبوکارها میتوانند با CRMهای آماده نیازهای خود را برطرف کنند.
آیا میتوان CRM آماده را شخصیسازی کرد؟
بسته به سیستم، معمولاً امکان شخصیسازی برخی فیلدها، مراحل فروش، گزارشها و گردش کار وجود دارد.
ساخت CRM اختصاصی چقدر زمان میبرد؟
زمان آن به امکانات، تعداد کاربران، سطح پیچیدگی و میزان یکپارچهسازی با سیستمهای دیگر بستگی دارد.
برای شروع کسبوکار کدام گزینه مناسبتر است؟
اگر فرآیندها ساده هستند، CRM آماده معمولاً نقطه شروع کمریسکتری است. پس از مشخص شدن نیازهای واقعی میتوان درباره توسعه اختصاصی تصمیم گرفت.
جمعبندی
انتخاب CRM نباید از سؤال «کدام نرمافزار امکانات بیشتری دارد؟» شروع شود.
سؤال مهمتر این است:
«کسبوکار من چه فرآیندی دارد و CRM قرار است کدام مشکل را حل کند؟»
اگر نیازهای شما عمومی و فرآیند فروش نسبتاً ساده است، یک CRM آماده میتواند سریعتر و اقتصادیتر باشد.
اگر فرآیندهای خاص، اتصالهای پیچیده و نیازهای اختصاصی دارید، CRM اختصاصی ارزش بررسی بیشتری پیدا میکند.
و برای بسیاری از کسبوکارهای در حال رشد، یک مسیر ترکیبی میتواند منطقی باشد: شروع با CRM آماده، شناخت فرآیندها و سپس توسعه اختصاصی در جایی که واقعاً لازم است.
در نهایت، بهترین CRM الزاماً پیچیدهترین CRM نیست؛ سیستمی است که تیم شما واقعاً از آن استفاده کند و اطلاعات مشتری را از اولین تماس تا بعد از فروش منظم نگه دارد.