هدف این برنامه، ترک اینستاگرام یا حذف کامل شبکههای اجتماعی از فعالیت کسبوکار نیست؛ هدف این است که کسبوکار به یک پلتفرم وابسته نباشد و بتواند حتی در زمان اختلال، کاهش دسترسی، تغییر الگوریتم یا محدودیتهای اینستاگرام، ارتباط خود با مشتری و مسیر فروش را حفظ کند. کاهش وابستگی به اینستاگرام یعنی ساختن یک سیستم فروش و ارتباط با مشتری که فقط به دایرکت، فالوئر و بازدید استوری متکی نباشد.
در یک استراتژی کاهش وابستگی به اینستاگرام، قرار نیست در مدت کوتاه همهچیز را تغییر دهید. بهتر است قدمبهقدم یک کانال فروش دوم، پایگاه داده مشتریان و مسیر مشخص برای سفارش و ارتباط مستقیم ایجاد کنید. برنامه ۳۰ روزه زیر با همین رویکرد طراحی شده است و در پایان هر هفته یک خروجی ملموس و قابل اندازهگیری دارد.
برنامه ۳۰ روزه کاهش وابستگی به اینستاگرام؛ پاسخ کوتاه
هفته اول روی مالکیت داده مشتری، هفته دوم روی ساخت مسیر سفارش خارج از دایرکت، هفته سوم روی عادت دادن مشتری به کانالهای جایگزین و هفته چهارم روی اندازهگیری سهم هر کانال فروش تمرکز کنید.
این برنامه برای کسبوکارهایی مناسب است که بخش قابلتوجهی از فروش، سفارشگیری، ارتباط با مشتری یا معرفی محصولات خود را از طریق اینستاگرام انجام میدهند و میخواهند یک کانال فروش مستقل نیز در اختیار داشته باشند.
نتیجه مطلوب این نیست که فروش اینستاگرامی را یکشبه به صفر برسانید. نتیجه مطلوب این است که اگر اینستاگرام برای مدتی در دسترس نبود، کسبوکار همچنان بتواند مشتری را پیدا کند، سفارش بگیرد، اطلاعات مشتری را مدیریت کند و ارتباط خود را ادامه دهد.
چرا کاهش وابستگی به اینستاگرام برای کسبوکار مهم است؟
اینستاگرام میتواند یک کانال قدرتمند برای جذب مخاطب و فروش باشد، اما کسبوکار نباید تمام زیرساخت ارتباط با مشتری خود را روی یک پلتفرم خارجی قرار دهد. وابستگی شدید به اینستاگرام باعث میشود تغییر الگوریتم، افت دسترسی، اختلال، محدودیت حساب یا حتی از دست رفتن دسترسی به صفحه، مستقیماً روی فرآیند فروش اثر بگذارد.
برای همین، تنوع کانالهای فروش یکی از اصول مهم در مدیریت ریسک دیجیتال است. سایت، فرم سفارش، تماس تلفنی، پیامک، واتساپ کسبوکار، باشگاه مشتریان و پایگاه داده مشتری میتوانند در کنار اینستاگرام قرار بگیرند و وابستگی کسبوکار به یک کانال را کاهش دهند.
به زبان ساده، اینستاگرام میتواند محل جذب و ارتباط اولیه باشد؛ اما بهتر است اطلاعات مشتری و مسیر اصلی سفارش، فقط در اختیار این پلتفرم نباشد.
هفته ۱: مالکیت داده مشتری
اولین قدم در کاهش وابستگی به اینستاگرام این است که بدانید مشتریان شما چه کسانی هستند و آیا اطلاعات ارتباطی آنها در اختیار خودتان قرار دارد یا نه.
اگر تمام ارتباط شما با مشتری در دایرکت اینستاگرام اتفاق میافتد، در واقع بخش مهمی از دادههای ارتباطی کسبوکار در یک پلتفرم خارجی قرار گرفته است. هدف هفته اول، ایجاد یک روش منظم برای مدیریت اطلاعات مشتریان است.
خروجی گرفتن از مخاطبین فعال
مشتریانی را که در ماههای اخیر خرید داشتهاند، درباره محصول سؤال کردهاند یا احتمال خرید مجدد آنها بالاست، شناسایی کنید. لازم نیست از روز اول یک سیستم پیچیده CRM راهاندازی کنید. یک فایل منظم و استاندارد هم میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
اطلاعاتی مانند نام مشتری، شماره تماس در صورت ارائه توسط خود مشتری، محصول مورد علاقه، تاریخ خرید، وضعیت مشتری و کانال آشنایی میتواند در یک ساختار مشخص ثبت شود.
ساخت یک فایل یا سامانه واحد مشتری
هدف این است که اطلاعات مشتری در چند گوشی، چند فایل اکسل یا چند حساب شخصی پراکنده نباشد. یک پایگاه داده مشتریان یا سیستم CRM ساده ایجاد کنید تا تیم بتواند اطلاعات را با نظم بیشتری مدیریت کند.
این اطلاعات بعداً میتواند برای بازاریابی پیامکی، پیگیری مشتری، فروش مجدد، باشگاه مشتریان و تحلیل رفتار خرید استفاده شود؛ البته تنها در چارچوب رضایت و قوانین مربوط به ارتباطات بازاریابی.
رضایت برای پیامک و تماس را مشخص کنید
جمعآوری شماره تلفن بدون رضایت مشتری، راهکار مناسبی برای ساخت کانال فروش نیست. اگر قرار است از پیامک تبلیغاتی، پیامک اطلاعرسانی یا تماس بازاریابی استفاده کنید، فرآیند دریافت و ثبت رضایت باید از ابتدا مشخص باشد.
خروجی هفته اول: یک لیست مرتب و قابل مدیریت از مشتریان فعال و اطلاعاتی که با رضایت آنها برای ارتباط آینده در اختیار کسبوکار قرار گرفته است.
هفته ۲: ساخت مسیر جایگزین برای سفارش
در هفته دوم باید یک سؤال مهم را پاسخ دهید: اگر فردا مشتری نتواند از دایرکت اینستاگرام سفارش دهد، از چه مسیری باید خرید یا درخواست خود را ثبت کند؟
این مرحله، قلب استراتژی کانال دوم فروش است. لازم نیست از همان ابتدا یک فروشگاه اینترنتی بسیار بزرگ بسازید. یک صفحه ساده، سریع و واضح که مشتری را به اقدام بعدی هدایت کند، میتواند شروع خوبی باشد.
ساخت صفحه سایت یا لندینگ سفارش
یک لندینگ پیج فروش یا صفحه اختصاصی در سایت ایجاد کنید که اطلاعات ضروری محصول یا خدمت، روش تماس و مسیر سفارش را در اختیار مشتری قرار دهد.
مهمترین نکته این است که مشتری برای پیدا کردن راه ارتباطی مجبور نباشد چندین صفحه را بررسی کند. مسیر سفارش باید کوتاه، واضح و قابل استفاده با موبایل باشد.
فرم سفارش یا مسیر تماس مشخص
اگر فروش شما به مشاوره نیاز دارد، میتوانید از فرم درخواست تماس، تماس تلفنی یا واتساپ کسبوکار استفاده کنید. اگر محصول مستقیماً قابل خرید است، مسیر خرید آنلاین میتواند گزینه مناسبتری باشد.
مهم نیست در ابتدا کدام ابزار را انتخاب میکنید؛ مهم این است که یک مسیر فروش خارج از اینستاگرام وجود داشته باشد و تیم بداند سفارشهای آن از کجا دریافت و چگونه پیگیری میشوند.
لینک ثابت در بیو
لینک موجود در بیو را به صفحهای اختصاص دهید که مقصد اصلی مشتری باشد. این صفحه میتواند شامل لینک سفارش، تماس، محصولات، فرم مشاوره یا سایر مسیرهای ارتباطی باشد.
به این ترتیب اینستاگرام همچنان نقش خود را بهعنوان کانال جذب مشتری حفظ میکند، اما مقصد نهایی مشتری فقط دایرکت نیست.
خروجی هفته دوم: یک مسیر مشخص و قابل آزمایش برای سفارش، تماس یا ثبت درخواست خارج از دایرکت اینستاگرام.
هفته ۳: عادت دادن مشتری به کانال دوم
ساخت سایت یا فرم بهتنهایی وابستگی به اینستاگرام را کاهش نمیدهد. مشتری باید بداند که میتواند از کانالهای دیگر نیز با شما ارتباط بگیرد.
در این مرحله، هدف تغییر تدریجی رفتار مشتری است؛ نه اینکه مشتری را مجبور کنید اینستاگرام را کنار بگذارد.
در استوری مسیر جایگزین را معرفی کنید
در بخشی از محتواهای اینستاگرام، مشتری را به سایت، صفحه سفارش یا کانال ارتباطی دیگر هدایت کنید. این کار باید طبیعی و متناسب با موضوع محتوا باشد.
مثلاً وقتی محصولی معرفی میشود، به جای اینکه همیشه تنها گزینه «دایرکت بدهید» باشد، میتوان مسیر سفارش سایت یا فرم را نیز معرفی کرد.
برای کانال دوم مزیت مشخص ایجاد کنید
اگر ثبت سفارش از سایت سریعتر است، این مزیت را به مشتری نشان دهید. اگر اطلاعات کامل محصول در سایت قرار دارد، مشتری را به همان صفحه هدایت کنید. اگر باشگاه مشتریان یا سیستم امتیازدهی دارید، میتوانید آن را به کانال مستقیم خود متصل کنید.
هدف از این کار، افزایش فروش از سایت و کانالهای مستقیم بدون حذف کامل اینستاگرام است.
آموزش تیم فروش
اگر چند نفر سفارشها را مدیریت میکنند، همه اعضای تیم باید بدانند سفارشهای خارج از اینستاگرام چگونه ثبت، پیگیری و پاسخ داده میشوند.
نباید مشتریای که از سایت یا فرم سفارش وارد شده است، بهدلیل ناهماهنگی داخلی دوباره به دایرکت اینستاگرام فرستاده شود.
خروجی هفته سوم: حداقل چند سفارش، درخواست یا ارتباط واقعی از کانالی غیر از دایرکت و ثبت تجربه مشتریان برای پیدا کردن نقاط ضعف مسیر.
هفته ۴: اندازهگیری و تحلیل کانالهای فروش
در هفته چهارم باید از حالت «فکر میکنیم» به «میدانیم» برسید. استراتژی کاهش وابستگی به اینستاگرام بدون اندازهگیری نمیتواند بهدرستی ارزیابی شود.
سهم فروش هر کانال را بررسی کنید
مشخص کنید چه مقدار از فروش از اینستاگرام، سایت، تماس تلفنی، واتساپ، مشتریان قبلی یا سایر کانالها به دست آمده است.
این اطلاعات کمک میکند بفهمید کسبوکار در حال حرکت به سمت فروش چندکاناله است یا هنوز بیشتر درآمد آن به یک پلتفرم وابسته است.
اندازه لیست مشتریان قابل ارتباط
تعداد مشتریانی را که اطلاعات آنها به شکل منظم و با رضایت لازم در اختیار کسبوکار قرار گرفته است، بررسی کنید. رشد این فهرست در بلندمدت میتواند یکی از شاخصهای مهم مالکیت داده مشتری باشد.
هدف ماه بعد را تعیین کنید
به جای تعیین هدفهای مبهم، یک عدد قابل اندازهگیری تعیین کنید. برای مثال، هدف میتواند افزایش سهم سفارشهای سایت، افزایش تعداد مشتریان ثبتشده یا کاهش درصد سفارشهایی باشد که فقط از طریق دایرکت انجام میشوند.
عدد هدف را براساس وضعیت واقعی کسبوکار تعیین کنید و آن را بهعنوان معیار مقایسه ماه بعد قرار دهید.
جدول تصمیمگیری برنامه ۳۰ روزه
| هفته | تمرکز اصلی | خروجی |
|---|---|---|
| ۱ | مالکیت داده مشتری | لیست مشتریان و اطلاعات قابل مدیریت |
| ۲ | کانال فروش جایگزین | صفحه سفارش، فرم یا مسیر تماس |
| ۳ | عادتسازی مشتری | اولین سفارش یا درخواست غیر دایرکت |
| ۴ | تحلیل و اندازهگیری | گزارش سهم کانالهای فروش |
فاز اول عملی؛ از کجا شروع کنیم؟
- یک هدف قابل اندازهگیری تعیین کنید: مثلاً افزایش سهم سفارشهای سایت یا ایجاد یک لیست مشتری قابل مدیریت.
- وضعیت فعلی را با عدد ثبت کنید: تعداد سفارشهای اینستاگرامی، سایت، تلفنی و سایر کانالها را مشخص کنید.
- کوچکترین نسخه قابل اجرا را بسازید: لازم نیست از روز اول یک سایت بزرگ یا سیستم CRM پیچیده راهاندازی شود.
- مسئول و مهلت مشخص کنید: یک نفر باید مالک اجرای هر مرحله باشد.
- نتیجه را بررسی کنید: بعد از دو هفته، بر اساس رفتار واقعی مشتریان تصمیم بگیرید که کدام بخش نیاز به توسعه دارد.
